Meckels divertikel
Een Meckels divertikel is een uitstulping van de dunne darm. Het is een overblijfsel van de embryonale situatie waarbij er een verbinding is tussen de darm en de navelstreng. Normaal verdwijnt deze verbinding volledig, maar bij ongeveer 2 % van de mensen blijft er een rest bestaan. Johan Friedrich Meckel (1781-1833) heeft dit fenomeen beschreven en er zijn naam aan verbonden.
Het divertikel is meestal 2-5cm lang, bevindt zich ongeveer binnen een halve meter van de overgang van de dunne naar de dikke darm, komt bij mannen twee keer zo vaak voor als bij vrouwen en kan naast darmweefsel ook maagslijmvlies of alvleesklierweefsel bevatten.
Als het al klachten geeft, komt dit in 80% van de gevallen voor in de eerste 15 levensjaren. Klachten kunnen worden veroorzaakt door ontsteking, bloeding of perforatie. Minder frequent treedt obstructie van de darm op, vaak als gevolg van afknelling door een bindweefselstreng aan de top van het divertikel, door het om de as draaien van het divertikel (volvulus, zie onderstaand voorbeeld), of doordat het divertikel in de darm wordt ingestulpt (invaginatie).
Klachten kunnen lijken op een blindedarmontsteking (appendicitis). Het is dan ook gebruikelijk om tijdens een operatie in het geval van een niet duidelijk ontstoken appendix altijd te controleren of er een Meckels divertikel aanwezig is.
Als behandeling volstaat meestal het verwijderen van het divertikel zonder dat hiervoor een gezond stuk darm moet worden opgeofferd.
1
2
In dit voorbeeld is de patiënt een 9 jarige jongen met sinds een aantal dagen bestaande buikklachten en duidelijke tekenen van buikvliesprikkeling. Besloten werd tot operatie waarbij allereerst naar de appendix zou worden gekeken, de meest voorkomende oorzaak van de klachten. Bij de operatie werd een niet duidelijk ontstoken appendix aangetroffen die werd verwijderd (soms blijkt bij microscopisch onderzoek de ontsteking alsnog). Hierna werd echter gecontroleerd op een Meckels divertikel en daarbij kwam het beeld van foto 1 tevoorschijn. Het pincet wijst op het stompje van de verwijderde appendix (detail foto 2), er is het rode gedeelte van de darm dat bekneld had gezeten en het Meckels divertikel dat om zijn as was gedraaid en hierdoor was afgekneld en afgestorven waardoor de zwarte verkleuring is ontstaan.
3
4
Op foto 3 is duidelijk te zien dat het divertikel inderdaad een uitstulping is van de verder normale darm. Foto 4 toont de streng aan de top van het divertikel die zorg heeft gedragen voor de afknelling en het om de as draaien.
5
5a
6
6a
7
8
9
Met een speciaal nietapparaat wordt het divertikel verwijderd (5,6,7). Hierna is op foto 8 de nietjesrij goed te zien. Deze wordt nog met naald en draad overhecht (9).
tekeningen ontleend aan atlas of surgical stapling, Feil ao.